Naar de inhoud
PRE-TEC exoskeletten

Exoskeletten in de praktijk · Blog · Exoskeletten in de praktijk

Exoskelet kopen: checklist voor aankopers en preventieadviseurs

Een exoskelet kopen voor uw bedrijf is een andere aankoop dan gereedschap of werkkleding. Het product zit op het lichaam van uw medewerker, moet passen bij een specifieke taak en levert alleen iets op als het ook echt gedragen wordt. Deze checklist helpt aankopers, preventieadviseurs, HR en leidinggevenden om stap voor stap een onderbouwde keuze te maken, van de eerste taakanalyse tot de evaluatie na ingebruikname.

Portretfoto van Joost GeuzendamGeschreven doorJoost Geuzendam
Gepubliceerd
Laatst bijgewerkt
Leestijd
12 minuten
Magazijnmedewerker draagt een rugexoskelet
Draagcomfort onder de eigen werkkleding is een belangrijk koopcriterium.

In het kort

Bij het kopen van een exoskelet voor uw bedrijf start u met een taakanalyse vanuit de risicoanalyse en controleert u of maatregelen aan de bron eerst genomen zijn. Laat daarna twee of drie modellen testen op de werkvloer, beoordeel maten, draagcomfort en hygiëne, vraag naar CE-markering en conformiteitsverklaring, en vergelijk offertes op totale kosten inclusief training en nazorg. Leg vooraf vast met welke KPI’s u het effect evalueert en betrek medewerkers bij de keuze.

in de checklist voor een verantwoorde aankoop
12 puntenin de checklist voor een verantwoorde aankoop
medewerkers per testdag op uw eigen werkvloer
3–8medewerkers per testdag op uw eigen werkvloer
proberen met het Experience Pakket vóór aankoop
4 wknproberen met het Experience Pakket vóór aankoop
PRE-TEC levert uitsluitend aan bedrijven en organisaties
B2BPRE-TEC levert uitsluitend aan bedrijven en organisaties

Waarom een checklist bij het kopen van een exoskelet?

In de praktijk zien wij twee manieren waarop de aankoop van een exoskelet misloopt. De eerste is te snel kopen: na een beurs of een enthousiaste demonstratie worden enkele exemplaren besteld, die na een paar weken in de kast liggen omdat ze niet passen bij de taak of bij de medewerkers. De tweede is eindeloos blijven onderzoeken zonder ooit te beslissen, terwijl de fysieke belasting blijft bestaan.

Een checklist helpt om tussen die twee uitersten een gestructureerd traject te volgen. Hij zorgt dat alle betrokkenen dezelfde vragen stellen, dat offertes vergelijkbaar worden en dat de keuze later te verantwoorden is tegenover de directie, het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) en het Toezicht op het Welzijn op het Werk.

Deze checklist gaat over het aankoopproces. Wilt u eerst weten wat een exoskelet kost of welke merken er zijn, lees dan de gidsen over exoskelet prijs en vergelijken. Voor de prijzen, de mogelijkheden om eerst te testen en de voorwaarden bij PRE-TEC is er een aparte pagina.

Gebruik onderstaande checklist exoskelet kopen in 12 stappen als leidraad voor uw aankooptraject. De volgorde is bewust gekozen: elke stap levert informatie op die u bij de volgende nodig heeft.

  1. 1Taakanalyse: bepaal vanuit de risicoanalyse welke taken de hoogste fysieke belasting geven, hoe vaak en hoe lang ze voorkomen en welke medewerkers ze uitvoeren.
  2. 2Bronmaatregelen: controleer of maatregelen aan de bron en collectieve hulpmiddelen overwogen zijn. Een exoskelet is volgens de algemene preventiebeginselen een individuele maatregel.
  3. 3Doel en KPI’s: leg vooraf vast wat het exoskelet moet opleveren en hoe u dat meet.
  4. 4Type en zone: kies op basis van de taak de lichaamszone en het type: actief, passief of soft.
  5. 5Shortlist: selecteer twee tot drie modellen die passen bij taak, omgeving en werkkleding.
  6. 6Test op de werkvloer: laat medewerkers de modellen dragen tijdens hun eigen werk, bij voorkeur met verschillende lichaamslengtes en leeftijden.
  7. 7Maten en draagcomfort: controleer maatvoering, instelbaarheid, gewicht en warmte tijdens een volledige shift.
  8. 8Hygiëne en gedeeld gebruik: bepaal of exoskeletten persoonlijk of gedeeld worden en hoe ze gereinigd worden.
  9. 9Veiligheid en conformiteit: vraag naar CE-markering, de conformiteitsverklaring, de handleiding in het Nederlands en de combinatie met uw PBM.
  10. 10Service en nazorg: leg afspraken vast over onderhoud, herstelling, vervangmateriaal, onderdelen en inruil.
  11. 11Training en implementatie: zorg dat elke drager afgesteld en opgeleid wordt en dat er een intern aanspreekpunt is.
  12. 12Aankoop en evaluatie: vergelijk offertes op totale kosten, beslis pas na een test of Experience Pakket en plan een evaluatiemoment.

Print deze lijst af of neem hem op in uw aankoopprocedure. Laat elke stap aftekenen door de verantwoordelijke, bijvoorbeeld aankoop, de interne preventieadviseur of de leidinggevende.

Waarom begint een exoskelet kopen bij de taakanalyse?

Een exoskelet ontlast een specifieke lichaamszone in een specifieke houding. Een schouderexoskelet helpt bij werk boven schouderhoogte, maar niet bij heffen vanaf de vloer. Een rugexoskelet helpt bij bukken en tillen, maar niet bij knielen. Wie zonder taakanalyse koopt, loopt het risico een goed product voor de verkeerde taak aan te schaffen.

Vertrek daarom van de risicoanalyse. Welke taken zijn als risicovol beoordeeld? Hoe vaak per shift wordt er gebukt, getild of boven het hoofd gewerkt, en hoe lang? Zijn er medewerkers met klachten of signalen van overbelasting? Een ergonomische werkpostanalyse met bewegingssensoren maakt die belasting objectief zichtbaar en levert meteen een nulmeting op waarmee u het effect later kunt aantonen.

Controleer in deze fase ook of er eerst maatregelen aan de bron mogelijk zijn. Een heftafel, vacuümheffer, andere werkhoogte of lichtere verpakking kan de belasting voor alle medewerkers verlagen. De Welzijnswet en de Codex over het welzijn op het werk vragen die volgorde, en het Toezicht op het Welzijn op het Werk kijkt daar bij een controle naar.

Hoe test u een exoskelet voordat u het koopt?

Een exoskelet kiest u niet uit een folder. Specificaties zeggen iets over ondersteuning en gewicht, maar niet over hoe het voelt na vier uur in een warme hal, op een stelling of in een krappe bestelwagen. Laat daarom altijd testen op de eigen werkvloer, tijdens het echte werk.

Bij PRE-TEC dragen op een testdag 3 tot 8 medewerkers meerdere modellen tijdens hun normale taken, afgesteld door een specialist. Daarna ontvangt u een advies per taak. Twijfelt u na een testdag nog tussen modellen, dan gebruikt u met het Experience Pakket 2 tot 3 modellen gedurende 4 weken in de praktijk. Zo ziet u ook hoe de draagbereidheid evolueert als het nieuwe eraf is.

  • Kies testers die de belastende taak dagelijks uitvoeren, ook sceptici.
  • Test op een normale werkdag met het gebruikelijke tempo en de gebruikelijke kledij.
  • Noteer per model: ervaren ontlasting, bewegingsvrijheid, comfort, warmte en aan- en uittrektijd.
  • Vraag aan het einde expliciet: zou u dit exoskelet de hele shift blijven dragen?

Waar let u op bij maten, draagcomfort en hygiëne?

Draagcomfort is de belangrijkste voorspeller van gebruik. Een exoskelet dat knelt, schuurt of te warm is, wordt binnen enkele dagen aan de kant gelegd. Controleer daarom of het model in voldoende maten beschikbaar is of breed instelbaar is, zodat het past bij zowel kleinere als grotere medewerkers. Kijk ook naar het gewicht: een passief schouderexoskelet als de IX SHOULDER AIR weegt 2,4 kg, een actief rugexoskelet als de IX BACK VOLTON 5,7 kg. Dat verschil merkt een drager op het einde van de dag.

Hygiëne krijgt bij de aankoop vaak te weinig aandacht. Wordt een exoskelet door meerdere medewerkers of ploegen gedeeld, dan moeten kussens en banden goed te reinigen of persoonlijk te vervangen zijn. In de zorg, de voedingsindustrie en de schoonmaak gelden vaak bijkomende eisen. Leg vooraf vast wie reinigt, hoe vaak en met welke middelen, en controleer of dat strookt met de instructies van de fabrikant.

Werkt u in een warme omgeving, overweeg dan accessoires die het comfort verhogen. De CX COOL SLEEVE verlaagt de huidtemperatuur volgens de specificaties tot 12°C, 6 tot 8 uur lang, en is bedoeld als aanvulling op de IX SHOULDER AIR.

Welke CE-markering en certificering heeft een exoskelet voor werk nodig?

Exoskeletten voor werk die in de Europese Unie op de markt komen, moeten voldoen aan de Europese productwetgeving die op dat type van toepassing is, en dragen dan een CE-markering. Welk wettelijk kader geldt, hangt af van het type en het beoogde gebruik. Afhankelijk daarvan kan een exoskelet bijvoorbeeld als persoonlijk beschermingsmiddel beschouwd worden of, zeker bij actieve modellen met een aandrijving, onder de machinewetgeving vallen. Een exoskelet voor werk is doorgaans geen medisch hulpmiddel; dat is een ander kader, bedoeld voor medische toepassingen.

Voor u als aankoper is het belangrijkste dat u niet zelf hoeft te bepalen welk kader van toepassing is, maar dat u de leverancier vraagt het aan te tonen. Vraag in elk geval naar de onderstaande documenten en laat uw preventieadviseur meekijken.

  • De CE-markering op het product en de EU-conformiteitsverklaring van de fabrikant.
  • Een handleiding in het Nederlands, met instructies voor afstelling, reiniging en onderhoud.
  • Informatie over beperkingen en contra-indicaties volgens de fabrikant.
  • Bij actieve modellen: informatie over de batterij, het opladen en veilig gebruik van de elektronica.
  • Informatie over de combinatie met uw PBM, zoals valbeveiliging, fluohesjes of laskledij.

Dit is een algemene toelichting en geen juridisch advies. Laat bij twijfel over het toepasselijke kader of over specifieke normen uw preventieadviseur of de leverancier meekijken.

Wat moet u regelen voor onderhoud, service en training?

Een exoskelet is geen product dat u één keer levert en vergeet. Banden, kussens en veren slijten, actieve modellen hebben batterijen en elektronica, en de afstelling moet kloppen voor elke nieuwe drager. Spreek daarom vooraf af hoe onderhoud en service geregeld zijn. Bij PRE-TEC kan dat met Care of Care+, met een jaarlijkse controle, afstelling, onderdelen en eventueel een vervangexoskelet. Veranderen de taken, dan kunt u met Trade-In een model inruilen.

Training bepaalt of het exoskelet goed gebruikt wordt. Medewerkers moeten weten hoe ze het afstellen, wanneer de ondersteuning helpt en wanneer niet, en hoe ze het combineren met een goede werktechniek. Duid daarnaast een intern aanspreekpunt aan, bijvoorbeeld de interne preventieadviseur of een ploegleider, die vragen beantwoordt en nieuwe collega’s opleidt.

Eerst testen, dan kopen: hoe pakt u dat aan?

Kopen ligt voor de hand bij structureel werk met een vaste ploeg: over meerdere jaren zijn de kosten per gebruiksdag dan het laagst. PRE-TEC verhuurt geen exoskeletten. Wilt u het effect eerst zien, dan begint u met een testdag op de werkvloer, waarop 3 tot 8 medewerkers meerdere modellen dragen. Wilt u langer ervaring opdoen, dan werkt u met het Experience Pakket 4 weken met 2 tot 3 exoskeletten, met een startdag, een tussentijdse check en een eindevaluatie. Pas daarna beslist u over de aankoop.

Op de pagina over kopen en prijs vindt u de voorwaarden, de indicatieve prijzen per type en de mogelijkheden om eerst te testen. Daar staat ook hoe u een voorstel op maat aanvraagt.

Kies in alle gevallen een leverancier die niet alleen levert, maar ook test, afstelt, opleidt en nazorg biedt. PRE-TEC werkt sinds 2019 met exoskeletten, heeft meer dan 350 bedrijven geholpen en levert modellen van onder meer SuitX, Ottobock, Hunic en Darwing. Wij leveren uitsluitend aan bedrijven en organisaties in België en Nederland, niet aan particulieren.

SituatieMeest logische keuzeLet op
Vaste taken, vaste ploeg, langer dan ongeveer een jaarKopenRegel nazorg en vervanging van slijtdelen
Eerste kennismaking, nog geen keuze voor type of modelTestdag op de werkvloerHalve tot hele dag met 3 tot 8 medewerkers
Nog twijfel over model of draagbereidheidExperience Pakket4 weken werken met 2 tot 3 exoskeletten voordat u koopt
Taken veranderen na de aankoopTrade-InRuil een model in voor een exoskelet dat beter bij de taak past

Hoe berekent u de totale kosten (TCO) van een exoskelet?

Vergelijk offertes nooit alleen op de aankoopprijs. De ene aanbieder rekent alleen het product aan, de andere ook passen, training en nazorg. Met een overzicht van de totale kosten over de gebruiksduur, de total cost of ownership, legt u offertes eerlijk naast elkaar. De bedragen hieronder zijn indicatief en exclusief btw.

KostenpostEenmalig of doorlopendIndicatie of aandachtspunt
Aankoop exoskeletEenmaligSoft ca. € 300 – € 1.500, passief ca. € 1.500 – € 6.000, actief ca. € 6.000 – € 15.000
Meting van de werkpost voorafEenmaligVanaf € 695 per dag
Opleiding van dragersEenmalig, plus bij nieuwe medewerkersVanaf € 495
Nazorg en onderhoudDoorlopendBijvoorbeeld Care of Care+, inclusief controle en afstelling
Slijtdelen en accessoiresDoorlopendKussens, banden, extra batterijen, koelende mouwen
Interne tijdEenmalig en doorlopendUren van de preventieadviseur of leidinggevende voor invoering en begeleiding
Reiniging bij gedeeld gebruikDoorlopendTijd en middelen, afhankelijk van uw hygiëne-eisen

Reken de totale kosten om naar een bedrag per gebruiksdag. Dat maakt de investering vergelijkbaar met andere preventiemaatregelen en met de kosten van absenteïsme. Een uitgewerkt rekenvoorbeeld vindt u in de gids over de exoskelet prijs.

Hoe zorgt u voor draagvlak bij medewerkers?

Draagbereidheid is de belangrijkste succesfactor van elke exoskeletaankoop. Medewerkers die het gevoel hebben dat een exoskelet ‘van bovenaf’ opgelegd wordt, haken sneller af. Medewerkers die zelf getest en meegekozen hebben, worden vaak de ambassadeurs die collega’s overtuigen.

  • Betrek medewerkers en, waar aanwezig, het CPBW of de vakbondsafvaardiging vanaf het begin van het traject.
  • Communiceer helder dat het exoskelet bedoeld is om de belasting te verlagen, niet om het tempo of het tilgewicht te verhogen.
  • Laat medewerkers zelf testen en mee beslissen over het model.
  • Start met een pilootgroep van gemotiveerde collega’s en deel hun ervaringen.
  • Zorg dat het exoskelet makkelijk bereikbaar is, bijvoorbeeld op een vaste plaats bij de werkpost.
  • Bespreek gebruik en ervaringen in het teamoverleg, ook na de eerste weken.

Met welke KPI’s evalueert u de aankoop van een exoskelet?

Leg al vóór de aankoop vast hoe u het effect gaat meten. Zo voorkomt u dat de evaluatie achteraf alleen op indrukken berust, en heeft u een onderbouwing om op te schalen of bij te sturen. Combineer objectieve en subjectieve indicatoren en evalueer bijvoorbeeld na 3 en na 12 maanden.

KPIHoe u het meetWaarom het telt
DraaggraadPercentage van de belastende taken waarin het exoskelet gedragen wordtZonder gebruik geen effect
Fysieke belastingMeting met bewegingssensoren, met en zonder exoskeletObjectieve onderbouwing in de risicoanalyse en tegenover de directie
Ervaren belasting en vermoeidheidKorte vragenlijst voor en na de invoeringGeeft het perspectief van de drager
DraagcomfortScore per medewerker na een volledige shiftVroeg signaal om bij te stellen of een ander model te kiezen
Absenteïsme en klachtmeldingenTrend per afdeling, vergeleken met de voorgaande periodeIndicatie voor de lange termijn, voorzichtig te interpreteren
Onderhoud en storingenAantal meldingen en hersteltijdZegt iets over geschiktheid en service

Absenteïsmecijfers worden door veel factoren beïnvloed. Gebruik ze als bijkomende indicator, niet als enige maatstaf voor succes. Een meting van de belasting met en zonder exoskelet is vaak de sterkste onderbouwing.

Bronnen

  1. 1.FOD Werkgelegenheid: risicoanalyse en Codex over het welzijn op het werk
  2. 2.BeSWIC: kenniscentrum welzijn op het werk
  3. 3.IDEWE: aankoop van exoskeletten
  4. 4.EU-OSHA: werkgerelateerde musculoskeletale aandoeningen

FAQ

Vragen over exoskelet kopen

Korte antwoorden voor werkgevers, preventieadviseurs en HR.

Vertrek van een taakanalyse vanuit de risicoanalyse en controleer of maatregelen aan de bron eerst genomen zijn. Laat daarna twee of drie modellen testen op de werkvloer, beoordeel maten, comfort en hygiëne, vraag naar CE-markering en conformiteitsverklaring en vergelijk offertes op totale kosten inclusief training en nazorg. Leg vooraf vast hoe u het effect evalueert.

Ja. PRE-TEC komt met meerdere modellen naar uw bedrijf, zodat 3 tot 8 medewerkers ze tijdens hun eigen werk testen. Daarna ontvangt u een advies per taak. Wilt u langer vergelijken, dan gebruikt u met het Experience Pakket 2 tot 3 modellen gedurende 4 weken in de praktijk.

Exoskeletten voor werk die in de EU op de markt komen, moeten voldoen aan de Europese productwetgeving die op dat type van toepassing is en dragen dan een CE-markering. Welk kader geldt, hangt af van het type en het beoogde gebruik. Vraag de leverancier naar de EU-conformiteitsverklaring en een Nederlandstalige handleiding.

PRE-TEC verhuurt geen exoskeletten. Wel kunt u eerst testen voordat u koopt: tijdens een testdag op uw eigen werkvloer met 3 tot 8 medewerkers, of met het Experience Pakket, waarmee u 4 weken met 2 tot 3 exoskeletten werkt. Zo weet u voor de aankoop welk model past en of het gedragen wordt. De voorwaarden staan op de pagina over kopen en prijs.

Combineer een objectieve meting met de ervaring van medewerkers. Met bewegingssensoren meet u de fysieke belasting met en zonder exoskelet. Met een korte vragenlijst legt u ervaren belasting, vermoeidheid en comfort vast. Volg daarnaast de draaggraad. Evalueer bijvoorbeeld na 3 en na 12 maanden.

Nee. PRE-TEC levert uitsluitend aan bedrijven en organisaties in België en Nederland. Onze exoskeletten zijn bedoeld voor arbeidstaken en worden geleverd met test, afstelling, training en nazorg. Bij medische klachten raden wij altijd aan eerst een arts te raadplegen.

Verantwoord aankopen

Een exoskelet kopen zonder miskoop?

Wij testen op uw werkvloer, adviseren per taak en maken een voorstel voor aankoop, inclusief training en nazorg.