Naar de inhoud
PRE-TEC exoskeletten

Gids · Merken en typen

Exoskeletten vergelijken: merken, typen en keuzecriteria

Exoskeletten vergelijken is geen eenvoudige opdracht: van het Festool exoskelet en het Hilti exoskelet tot Ottobock, Skelex en SuitX, het aanbod in België groeit snel. In deze gids vergelijken we de bekendste merken en typen neutraal en geven we de criteria waarmee u zelf een verantwoorde keuze maakt voor uw bedrijf of kmo.

Portretfoto van Joost GeuzendamGeschreven doorJoost Geuzendam
Gepubliceerd
Laatst bijgewerkt
Leestijd
9 minuten
Zijaanzicht van het IX Shoulder Air exoskelet
Exoskeletten vergelijken op type, ondersteuning en draagcomfort.

In het kort

Exoskeletten vergelijkt u het best op vijf criteria: de lichaamszone die u wilt ontlasten, het type (actief, passief of soft), de taak en houding, draagcomfort en gewicht, en de dienstverlening rond passen, training en nazorg. Merken als Festool, Hilti, Ottobock, Skelex en SuitX richten zich elk op andere taken. Het beste exoskelet is het model dat bij uw taak past en dat medewerkers na een test ook echt willen dragen.

actief, passief en soft exoskeletten
3 typenactief, passief en soft exoskeletten
zone, type, taak, comfort en dienstverlening
5 criteriazone, type, taak, comfort en dienstverlening
in deze vergelijking naast elkaar gezet
9 merkenin deze vergelijking naast elkaar gezet
indicatieve piekontlasting, afhankelijk van taak
tot 40%indicatieve piekontlasting, afhankelijk van taak

Hoe vergelijkt u exoskeletten?

Een exoskelet vergelijken is iets anders dan gereedschap vergelijken op vermogen of prijs. Een exoskelet zit op het lichaam van uw medewerker, dus pasvorm, bewegingsvrijheid en acceptatie wegen minstens zo zwaar als technische specificaties. In de praktijk zien wij dat een model met mindere specificaties op papier soms beter scoort, simpelweg omdat het de hele dag gedragen wordt.

Begin daarom bij de taak: welke houding wordt hoe lang en hoe vaak aangenomen? Pas daarna kijkt u naar merken en modellen. Wat een exoskelet precies is en hoe het werkt, leest u in onze basisuitleg.

Een tweede valkuil is vergelijken op basis van filmpjes of beurzen. Een demonstratie van tien minuten toont hoe een exoskelet werkt, maar niet hoe het voelt na vier uur in een warme hal of op een stelling. De meest betrouwbare vergelijking is daarom altijd een test met uw eigen medewerkers, tijdens hun eigen werk, met meerdere modellen naast elkaar.

Welke vergelijkingscriteria zijn het belangrijkst?

Deze criteria gebruiken wij zelf bij elk advies. Ze zijn merkonafhankelijk en helpen u om offertes eerlijk naast elkaar te leggen.

Geef elk criterium een gewicht dat past bij uw situatie. Op een werf met wisselende taken weegt bewegingsvrijheid zwaarder dan maximale ondersteuning. In een magazijn met uren hetzelfde tilwerk is het andersom. Een eenvoudige score per criterium, door medewerkers en leidinggevende samen ingevuld, maakt de keuze transparant en voorkomt dat alleen de prijs of het merk de doorslag geeft.

CriteriumWaar u op letWaarom het telt
LichaamszoneRug, schouders, nek, knie, pols of armenEen schouderexoskelet helpt niet bij tillen vanaf de grond, en andersom
TypeActief (motor), passief (veren), soft (textiel)Bepaalt ondersteuning, gewicht, prijs en onderhoud
Taak en houdingBovenhands, bukken, tillen, knielen, dragenOntlasting werkt alleen in de houding waarvoor het is ontworpen
DraagcomfortGewicht, warmte, instelbaarheid, bewegingsvrijheidBepaalt of het exoskelet na een week nog gedragen wordt
OmgevingStof, vocht, hitte, laswerk, krappe ruimtesNiet elk materiaal is geschikt voor elke werkpost
DienstverleningTesten, passen, training, nazorg, vervangingEen exoskelet zonder begeleiding belandt vaak in de kast

Exoskelet merken vergelijken: overzicht

Onderstaande tabel zet bekende merken en modellen neutraal naast elkaar, op basis van informatie van de fabrikanten op het moment van schrijven. Specificaties en prijzen wijzigen; voor merken die PRE-TEC niet levert geldt prijs op aanvraag bij de fabrikant of dealer.

Merk / modelTypeZoneTypische inzetVia PRE-TEC
Festool ExoActiveActief (motor)Armen en schoudersBovenhands werk in bouw en afbouw; ontwikkeld met German BionicNee, via fabrikant of dealer
Hilti EXO-O1PassiefSchoudersBovenhands installatie- en boorwerk; ontwikkeld met OttobockNee, via fabrikant of dealer
Ottobock PaexoPassiefSchouders, rug, nek (diverse modellen)Industrie, montage, logistiekAdvies via PRE-TEC als vertegenwoordiger
Skelex 360-XFRPassiefSchouders en armenBovenhands werk; merk uit RotterdamNee, via fabrikant of dealer
KnaufVolgens Knauf gericht op afbouwSchouders en armenPleisterwerken en plafondwerk (stukadoor of plafonneerder)Nee, specificaties bij Knauf of dealer
HypershellActief (motor)Heup en benenWandelen en hiken, consumentgerichtNee, niet bedoeld voor industrieel tillen
SuitX IX-seriePassief en actiefRug en schoudersIX SHOULDER AIR, IX BACK AIR, IX BACK VOLTONJa
Darwing BackPassiefRugOuderenzorg en logistiekJa
Hunic SoftExo CarrySoftArmen, tillen en dragenSjouwen, laden en lossenJa

Een merk is geen keuzecriterium op zich. Twee schouderexoskeletten van verschillende merken lijken op papier op elkaar, maar kunnen in pasvorm en ondersteuningsprofiel duidelijk verschillen. Laat medewerkers daarom altijd zelf vergelijken.

Actief, passief of soft: welk type exoskelet past?

Het type bepaalt grotendeels hoeveel ondersteuning u krijgt en wat u ervoor inlevert aan gewicht, prijs en onderhoud. Volgens studies en fabrikanten kan een exoskelet de piekbelasting op rug of schouders indicatief met tot 40 procent verlagen, afhankelijk van taak en type.

  • Actief: motor en batterij nemen kracht actief over. Geschikt voor zwaar, herhaald heffen en tillen, maar zwaarder, duurder en afhankelijk van een batterij. Voorbeeld: IX BACK VOLTON met tot 17 kg ondersteuning.
  • Passief: veren of elastische elementen slaan energie op en geven die terug. Licht, zonder batterij en een hele shift te dragen. Voorbeelden: IX SHOULDER AIR (2,4 kg) en IX BACK AIR (minder dan 3 kg).
  • Soft: textiel en elastiek zonder hard frame. Minder ondersteuning, maar zeer comfortabel en onopvallend bij wisselende taken. Voorbeelden: CX SOFT BACK en CX SOFT KNEE.

Kies niet automatisch voor het type met de meeste ondersteuning. Meer ondersteuning betekent meestal ook meer gewicht en minder bewegingsvrijheid. Voor taken met veel afwisseling scoort een lichter type in de praktijk vaak beter, juist omdat het de hele dag aan blijft.

Welk exoskelet voor welke taak?

Als vuistregel koppelen wij de taak aan een zone en een type. Dat geeft een eerste selectie, die u daarna in de praktijk test.

Combineren medewerkers meerdere taken op een dag, kies dan het exoskelet voor de taak met de hoogste belasting, of overweeg twee lichte oplossingen die samen te dragen zijn.

TaakZoneMeest gekozen typeVoorbeelden
Plafondmontage, boren boven het hoofdSchoudersPassief of actiefIX SHOULDER AIR, Paexo Shoulder, Hilti EXO-O1, Festool ExoActive
Herhaald tillen van dozen of zakkenRugActief of passiefIX BACK VOLTON, IX BACK AIR
Langdurig voorovergebogen werkenRugPassiefIX BACK AIR, Darwing Back
Knielen en hurkenKnieSoftCX SOFT KNEE
Lang omhoog kijkenNekSoftCX EASY NECK
Sjouwen en dragenArmenSoftHunic SoftExo Carry

Hoe kiest u in 6 stappen het juiste exoskelet?

  1. 1Breng de belasting in kaart vanuit uw risicoanalyse: welke taken, hoe lang, hoe vaak en bij welke medewerkers. Betrek uw preventieadviseur of externe dienst voor preventie en bescherming op het werk.
  2. 2Kijk eerst naar maatregelen aan de bron en collectieve maatregelen. Een exoskelet is volgens de algemene preventiebeginselen van de Welzijnswet een individuele maatregel en komt daarna.
  3. 3Maak een shortlist van twee tot drie modellen op basis van zone, type en omgeving.
  4. 4Laat medewerkers de modellen testen tijdens hun eigen werk, bij voorkeur op een testdag met 3 tot 8 deelnemers.
  5. 5Meet het effect objectief, bijvoorbeeld met bewegingssensoren, en vraag medewerkers naar comfort en acceptatie.
  6. 6Kies het model dat zowel in de meting als bij de dragers het beste scoort, en regel training en nazorg.

Op testdagen merken wij dat medewerkers vaak een duidelijke voorkeur hebben die niet altijd overeenkomt met wat het management verwachtte. Laat die stem meewegen: draagbereidheid is de belangrijkste succesfactor.

Waar let u op bij offertes van verschillende aanbieders?

Prijzen van exoskeletten zijn lastig te vergelijken, omdat de ene offerte alleen het product bevat en de andere ook passen, training en nazorg. Vraag daarom bij elke aanbieder dezelfde onderdelen uit:

  • Is een test op uw eigen werkvloer of werf mogelijk, en tegen welke kosten?
  • Wordt het exoskelet per medewerker afgesteld, en wie doet dat?
  • Hoe ziet de training eruit en voor hoeveel medewerkers?
  • Wat zijn de afspraken over onderhoud, reparatie en vervanging?
  • Kunt u langer proefdraaien voor de aankoop, en kunt u een model inruilen als taken veranderen?
  • Is er ondersteuning bij het meten van het effect?

Vraag ook naar levertijden en de beschikbaarheid van maten. Een exoskelet dat in de juiste maat pas over maanden leverbaar is, helpt uw medewerkers nu niet.

Zijn consumentenexoskeletten geschikt voor werk?

Steeds vaker komen consumentgerichte exoskeletten in het nieuws, zoals de Hypershell voor wandelen en hiken. Volgens de fabrikant ondersteunen zulke modellen de heup en benen bij lopen en klimmen. Ze zijn niet ontworpen voor industrieel tilwerk of langdurig werk in zware omstandigheden, en vallen daarmee buiten de scope van een zakelijke vergelijking voor de werkvloer.

Voor werk raden wij aan een exoskelet te kiezen dat specifiek voor arbeidstaken is ontwikkeld en waarvoor training, onderhoud en vervanging geregeld zijn.

Zoekt u ondersteuning voor de benen bij werk, bijvoorbeeld bij knielen en hurken, dan zijn er soft knie-exoskeletten die daarvoor wel zijn ontworpen. Zij ondersteunen het buigen en strekken van de knie en laten de drager vrij lopen en bewegen.

Hoe meet u of een exoskelet echt werkt?

Specificaties van fabrikanten zijn gemeten onder bepaalde omstandigheden. Of een exoskelet in uw situatie hetzelfde effect heeft, hangt af van de taak, de werkhoogte, de tilfrequentie en de medewerker zelf. Wie exoskeletten serieus vergelijkt, meet daarom het effect op de eigen werkvloer, en legt de uitkomsten vast als onderbouwing in de risicoanalyse, het globaal preventieplan en het jaaractieplan.

Dat kan op twee manieren, die elkaar aanvullen. Objectief, met bewegingssensoren die rompbuiging, armheffing en de duur van belastende houdingen vastleggen, met en zonder exoskelet. En subjectief, door dragers na een testperiode te vragen naar ervaren belasting, vermoeidheid, comfort en bereidheid om het exoskelet te blijven dragen. De combinatie geeft een eerlijk beeld en een sterke onderbouwing richting directie of inkoop.

Hoe helpt PRE-TEC bij het vergelijken?

PRE-TEC werkt sinds 2019 met exoskeletten en levert aan bedrijven in heel België, ook in Vlaanderen. Wij zijn ook vertegenwoordiger van Ottobock Industrial. We hebben meer dan 350 bedrijven geholpen en ruim 1.000 medewerkers opgeleid. Daardoor kunnen we meerdere typen en merken naast elkaar laten testen en adviseren we op basis van uw taak, niet op basis van één merk.

Past een model dat wij niet leveren beter bij uw situatie, dan zeggen wij dat eerlijk.

Na de keuze stopt het niet. Wij stellen elk exoskelet af per medewerker, trainen de dragers en spreken nazorg af, zodat de exoskeletten ook na maanden nog gedragen worden. Veranderen de taken, dan kunt u met Trade-In overstappen op een model dat beter past.

Bronnen

  1. 1.Ottobock Industrial – Paexo exoskeletten
  2. 2.FOD Werkgelegenheid – Codex Boek VIII, Titel 3: manueel hanteren van lasten
  3. 3.BeSWIC – Belgisch kenniscentrum welzijn op het werk
  4. 4.EU-OSHA – musculoskeletale aandoeningen

FAQ

Vragen over exoskeletten vergelijken

Korte antwoorden voor werkgevers, preventieadviseurs en HR.

Er is geen beste exoskelet voor iedereen. Het beste exoskelet is het model dat past bij de taak, de lichaamszone en de werkomgeving, en dat medewerkers na een test ook de hele dag willen dragen. Een schouderexoskelet is ideaal voor plafondwerk, maar helpt niet bij tillen vanaf de grond. Vergelijk daarom altijd op taak en test in de praktijk.

Volgens de fabrikanten is het Festool exoskelet ExoActive een actief exoskelet met motor voor armen en schouders bij bovenhands werk, ontwikkeld met German Bionic. Het Hilti exoskelet EXO-O1 is een passief schouderexoskelet zonder batterij, ontwikkeld met Ottobock. Beide richten zich op werk boven schouderhoogte. Specificaties en prijzen zijn op aanvraag bij de fabrikant of dealer.

Niet per se. Een actief exoskelet geeft meer ondersteuning bij zwaar en herhaald werk, maar is zwaarder, duurder en afhankelijk van een batterij. Een passief exoskelet is lichter, onderhoudsarm en vaak een hele shift te dragen. Voor veel taken, zoals bovenhands werk of voorovergebogen werken, is een passief model voldoende. De taak bepaalt de keuze.

Ja. Op een testdag van PRE-TEC proberen 3 tot 8 medewerkers verschillende modellen tijdens hun eigen werk, een halve tot hele dag. Wilt u langer vergelijken, dan kunt u met het Experience Pakket 2 tot 3 modellen gedurende 4 weken in de praktijk gebruiken. Zo kiest u op basis van ervaring in plaats van op papier.

De Hypershell is volgens de fabrikant een consumentgericht actief exoskelet voor heup en benen, bedoeld voor wandelen en hiken. Het is niet ontworpen voor industrieel tilwerk of langdurig werk op de werf. Voor knielen en hurken op het werk zijn er specifieke oplossingen, zoals een soft knie-exoskelet. Laat bij twijfel een test op locatie uitvoeren.

Vergelijk offertes op hetzelfde niveau: alleen het product, of inclusief testen, passen, training en nazorg. Die onderdelen bepalen in de praktijk of een exoskelet gedragen blijft. Indicatief kost een soft exoskelet circa € 300 tot € 1.500, een passief circa € 1.500 tot € 6.000 en een actief circa € 6.000 tot € 15.000, exclusief btw.

Zelf vergelijken

Vergelijk exoskeletten op uw eigen werkvloer

Laat uw medewerkers meerdere typen testen tijdens hun echte werk. Daarna adviseren wij welk model het beste past.