Naar de inhoud
PRE-TEC exoskeletten

Gids · Medisch en revalidatie

Exoskelet lopen: medisch exoskelet bij dwarslaesie en revalidatie

Bij het woord exoskelet denken veel mensen aan beelden van iemand met een dwarslaesie die weer een paar stappen zet. Lopen met een exoskelet gebeurt dan met een medisch exoskelet, een heel andere categorie dan de exoskeletten die PRE-TEC aan bedrijven in België levert. Omdat wij er veel vragen over krijgen, leggen we in deze gids het verschil uit en waar u in Vlaanderen voor medische toepassingen terechtkunt.

Portretfoto van Joost GeuzendamGeschreven doorJoost Geuzendam
Gepubliceerd
Laatst bijgewerkt
Leestijd
5 minuten

In het kort

Een medisch exoskelet is een gemotoriseerd frame dat mensen met een dwarslaesie, beroerte of andere loopbeperking helpt staan en lopen, meestal onder begeleiding in een revalidatiecentrum. Een werk-exoskelet is iets anders: het ondersteunt gezonde medewerkers bij heffen en tillen, bukken, bovenhands werk of knielen om klachten te voorkomen. PRE-TEC levert alleen werk-exoskeletten; voor medische toepassingen bent u aangewezen op revalidatiecentra en zorgverleners.

medische en werk-exoskeletten
2 soortenmedische en werk-exoskeletten
de belangrijkste plek voor medisch gebruik
Revalidatiede belangrijkste plek voor medisch gebruik
het doel van een werk-exoskelet
Preventiehet doel van een werk-exoskelet
PRE-TEC levert alleen zakelijk
B2BPRE-TEC levert alleen zakelijk

Wat is een medisch exoskelet?

Een medisch exoskelet is een draagbaar, meestal gemotoriseerd frame langs benen en romp. Motoren bij heupen en knieën nemen de beweging over of ondersteunen die. Daarmee kunnen mensen die door een aandoening niet of nauwelijks kunnen lopen, rechtop staan en stappen zetten. Bekende merken in deze categorie zijn onder meer ReWalk en Ekso Bionics.

Medische exoskeletten worden vooral ingezet in revalidatiecentra, als onderdeel van een behandeltraject onder leiding van kinesitherapeuten en revalidatieartsen. Sommige modellen zijn ook bedoeld voor gebruik thuis, maar dat vraagt altijd om training, keuring en begeleiding.

Kunt u lopen met een exoskelet bij een dwarslaesie?

Voor een deel van de mensen met een dwarslaesie is lopen met een medisch exoskelet mogelijk, onder voorwaarden. Of het kan, hangt onder meer af van de hoogte en volledigheid van de laesie, de kracht in armen en romp, de botdichtheid en de algemene conditie. Meestal lopen gebruikers met krukken of een rollator in combinatie met het exoskelet.

Onderzoek en ervaringen uit revalidatiecentra laten zien dat staan en lopen in een exoskelet gunstig kan zijn voor bijvoorbeeld bloedsomloop, spijsvertering en het mentale welbevinden. Een exoskelet vervangt de rolstoel in het dagelijks leven echter meestal niet. Het is een aanvullend hulpmiddel en geen genezing.

Heeft u of een naaste een dwarslaesie of andere loopbeperking, bespreek de mogelijkheden dan met uw revalidatiearts. Die kan beoordelen of een exoskelet past en waar u het kunt uitproberen.

Exoskelet bij revalidatie na een beroerte of ongeval

Naast dwarslaesie worden exoskeletten in revalidatie ook ingezet bij mensen die herstellen van een beroerte, hersenletsel of ernstig ongeval. Het doel is dan vaak om veel herhalingen van de loopbeweging te oefenen, zodat het zenuwstelsel die beweging opnieuw leert. Robotische looptrainers en exoskeletten maken het mogelijk die training intensiever en veiliger te maken.

Daarnaast bestaan er exoskeletten voor de hand en arm, bijvoorbeeld om grijpen opnieuw te trainen. Ook deze worden onder begeleiding van therapeuten gebruikt.

Wat is het verschil tussen een medisch en een werk-exoskelet?

Hoewel de naam hetzelfde is, verschillen de twee categorieën in bijna alles: doel, gebruiker, techniek en regelgeving. Onderstaande tabel zet de belangrijkste verschillen op een rij.

KenmerkMedisch exoskeletWerk-exoskelet
GebruikerPatiënt met loopbeperkingGezonde medewerker in fysiek werk
DoelStaan, lopen, revaliderenBelasting verlagen, klachten voorkomen
OndersteuningNeemt beweging (deels) overOndersteunt een deel van de belasting
BegeleidingKinesitherapeut en revalidatieartsLeverancier, preventieadviseur, externe dienst voor preventie en bescherming
RegelgevingMedisch hulpmiddel (MDR)Persoonlijk hulpmiddel op de werkpost
Waar te vindenRevalidatiecentra en zorgverlenersGespecialiseerde zakelijke leveranciers

Exoskelet in de zorg: voor zorgmedewerkers, niet voor patiënten

Een derde categorie zit daartussen: exoskeletten voor zorgmedewerkers. Verpleegkundigen en zorgkundigen in een ziekenhuis of woonzorgcentrum bukken, tillen en draaien veel bij het verzorgen van bewoners en patiënten. Een licht rugexoskelet kan hen daarbij ondersteunen. Het gaat dan nadrukkelijk om de gezondheid van de medewerker, niet om de behandeling van de bewoner of patiënt.

PRE-TEC zet in woonzorgcentra en de ouderenzorg onder meer de Darwing Back en de CX SOFT BACK in. De Darwing Back ondersteunt de onderrug bij bukken en tillen; de CX SOFT BACK is vooral voor veel staan en draaien, met alleen af en toe bukken of tillen. Beide zijn licht genoeg om een hele dienst te dragen. Ze komen naast, en niet in plaats van, tilliften en hoog-laagbedden.

Exoskelet voor ouderen om beter te wandelen?

Er zijn steeds meer consumentenapparaten, zoals de Hypershell, die het lopen makkelijker maken. Die zijn ontworpen voor gezonde wandelaars en hikers en zijn geen medisch hulpmiddel. Voor ouderen met loopproblemen is het verstandig eerst met de huisarts, kinesitherapeut of ergotherapeut te overleggen. Zij kunnen adviseren over bewezen hulpmiddelen en training.

Waar kunt u terecht voor een medisch exoskelet?

  • Uw revalidatiearts of behandelend specialist, voor een beoordeling of een exoskelet past.
  • Revalidatiecentra en revalidatieafdelingen van ziekenhuizen in België, die soms een of meer medische exoskeletten in huis hebben.
  • Patiëntenverenigingen voor personen met een dwarslaesie of andere loopbeperking, voor ervaringen en informatie.
  • Uw mutualiteit of het VAPH (Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap), voor vragen over een eventuele tegemoetkoming voor hulpmiddelen.

PRE-TEC levert geen medische exoskeletten en geeft geen medisch advies. Wij helpen bedrijven die fysieke belasting van gezonde medewerkers willen verminderen.

Bronnen

  1. 1.Zorg en Gezondheid (Vlaamse overheid)
  2. 2.EU-OSHA: veiligheid en gezondheid op het werk

FAQ

Vragen over exoskelet lopen

Korte antwoorden voor werkgevers, preventieadviseurs en HR.

Een deel van de mensen met een dwarslaesie kan met een medisch exoskelet staan en stappen zetten, meestal met krukken en onder begeleiding. Of dat mogelijk is, hangt af van onder meer de hoogte van de laesie, kracht in armen en romp en de algemene gezondheid. Een revalidatiearts kan dat beoordelen.

Dat verschilt per situatie. In revalidatiecentra wordt een exoskelet vaak ingezet als onderdeel van de behandeling. Voor persoonlijk gebruik thuis is een tegemoetkoming niet vanzelfsprekend. Vraag na bij uw mutualiteit of het VAPH en bespreek het met uw behandelaar voor actuele informatie.

Nee. Een werk-exoskelet is bedoeld om de belasting van gezonde medewerkers te verminderen en klachten te voorkomen. Het is geen behandeling. Heeft een medewerker al klachten, dan overlegt u eerst met de arbeidsgeneesheer of kinesitherapeut voordat een exoskelet wordt ingezet.

Nee. PRE-TEC levert uitsluitend exoskeletten voor zakelijk gebruik op de werkvloer, zoals rug-, schouder-, knie- en nekexoskeletten. Voor revalidatie verwijzen wij naar revalidatiecentra en zorgverleners.

Een robotisch of gemotoriseerd exoskelet gebruikt motoren, sensoren en software om bewegingen te ondersteunen of over te nemen. In de zorg gaat het om exoskeletten voor lopen en revalidatie. Op de werkvloer zijn er actieve exoskeletten die bijvoorbeeld de rug ondersteunen bij tillen, zoals de IX BACK VOLTON.

Exoskeletten voor zorgmedewerkers

Uw zorgmedewerkers ontlasten bij bukken en tillen?

Wij laten uw team lichte rugexoskeletten testen tijdens hun eigen diensten.